Nieuwbouwplannen
Renovatie van het huidige gebouw zou meer dan 1 miljoen euro gaan kosten. Het bisdom en het kerkbestuur hebben daarom geconcludeerd dat adequate vervangende nieuwbouw, die voldoet aan de huidige en toekomstige pastorale en functionele eisen de enige optie is. Wonen Heuvelsteden heeft daarop plannen gemaakt om de huidige kerk te slopen en op die locatie zorgappartementen en een nieuwe, kleinere kerk te realiseren.
Hoorzittingen
Uit de gesprekken die zijn gevoerd met diverse partijen is gebleken dat het kerkbestuur, het bisdom en Wonen Heuvelsteden tegen de aanwijzing tot Rijksmonument zijn. Het Cuypersgenootschap en de Heemkundevereniging OCGL zijn van mening dat het kerkgebouw wel monumentale waarde heeft. Buurtbewoners geven aan dat zij het enerzijds betreuren als de kerk zou verdwijnen, maar anderzijds wel positief zijn over de nieuwbouwplannen.
Welstands- en monumentencommissie
De welstands- en monumentencommissie van de gemeente Landgraaf concludeert aan de hand van verschillende criteria (schoonheid, betekenis voor de wetenschap, cultuurhistorische waarde, gaafheid, situering en bouwkundige staat) dat het kerkgebouw te weinig monumentale waarde heeft om als Rijksmonument te worden aangemerkt.
Eindconclusie
In de praktijk blijkt dat dergelijke kerken moeilijk zijn te herbestemmen. Behoud van de religieuze functie is de beste garantie voor het behoud van de kerk, maar deze optie blijkt vanuit parochiale en financiële motieven niet realistisch te zijn. Op de huidige locatie wordt naast zorgappartementen ook een nieuw kerkgebouw gerealiseerd. Voor de parochie lijkt dit financieel en parochiaal gezien de beste oplossing voor de toekomst. In de nieuwbouw zal de breuksteen gedeeltelijk worden hergebruikt en de kruisstatie worden overgeplaatst. Verder zullen vanuit de nieuwbouw ook andere maatschappelijke activiteiten worden georganiseerd.
Vanuit (cultuur)historische, architectonische en stedenbouwkundige waarden wordt gepleit voor het behoud van de Michaëlkerk. Een monumentenstatus heeft gevolgen voor de planontwikkeling van het kerkgebouw, voor het parochiale gebruik en clustering van de kerkgebouwen in Schaesberg. In dit concrete geval zou aanwijzing betekenen dat de nieuwbouwplannen waaraan al enkele jaren wordt gewerkt moeten worden gestopt. Zelfs indien het kerkgebouw gerestaureerd zou kunnen worden is het volgens de parochie nog ongeschikt om ingezet te worden voor de uitvoering van de parochiale visie, waarbij de Petrus en Paulus kerk ingezet wordt voor grote kerkdiensten en de nieuwe Michaëlkerk voor kleine diensten en andere maatschappelijke doeleinden.
Het College vindt het belangrijk om de Michaëlkerk met de complete (cultuur)historische, architectonische en stedenbouwkundige waarden goed te laten documenteren voor de huidige en toekomstige generaties. De herinnering aan het gebouw en de bijbehorende geschiedenis dient minimaal levend te worden gehouden.
